به گزارش حیات به نقل از فارس، ماجرا از یک عکس هوایی قدیمی شروع شد؛ تصویری از همدان که رد یک بنای ناشناخته را در غرب شهر نشان میداد. بررسی این تصویر ادامه پیدا کرد و سرنخها پژوهشگران را به تپهای در نزدیکی روستای حیدره رساند.بررسی این تصاویر نشان میدهد که در محدودهای روی یک تپه، بقایای بنایی با ابعاد قابل توجه وجود داشته است. شکل بنا و چهار برج مدور در گوشههای آن، احتمال قلعه بودن سازه را مطرح کرده است.موقعیت بنا نیز این احتمال را تقویت میکند. این تپه در مجاورت دره مرشانه قرار دارد و از ارتفاع آن میتوان بر مسیر دره و بخشهایی از اطراف اشراف داشت. همین ویژگی، احتمال کارکرد حفاظتی و نظامی بنا را افزایش میدهد.اما این کشف هنوز یک پرسش مهم را بیپاسخ گذاشته است؛ این قلعه متعلق به چه دورهای است؟صاحب محمدیان منصور، مدیر سابق پایگاه جهانی هگمتانه در گفتوگو با فارس درباره این کشف توضیح داده است که بررسی عکسهای هوایی قدیمی، نخستین سرنخ را درباره این بنای ناشناخته ایجاد کرده است.
تصاویر ماهوارهای همدان ردپای قلعهای مدفون را لو داد
در میان عکسهای هوایی سال ۱۳۳۵ همدان، طرح یک بنای بزرگ با چهار برج مدور دیده میشود که سالها قبل زیر خاک پنهان مانده بود.
وی افزود: در جریان بررسی این عکسها، متوجه بنایی شدم که زیر خاک مدفون است و ردی از آن در تصاویر دیده میشود. این بنا مستطیلشکل بود و در چهار گوشه آن، چهار برج مدور دیده میشد. طول و عرض بنا نیز قابل توجه بود و همین موضوع توجه من را جلب کرد.مدیر سابق پایگاه جهانی هگمتانه در ادامه داد: پس از مشاهده این نشانهها، بررسی کردم که این بنا در کجا قرار داشته و چه کاربری داشته است. در نهایت با استفاده از نقشهها و تطبیق آنها مشخص شد که بنا در مجاورت روستای حیدره همدان و روی یک تپه قرار داشته است و آثار آن در نقشه سال ۱۳۳۵ قابل مشاهده است.محمدیان منصور با اشاره به اینکه شناسایی این بنا روی زمین دشوار است، اظهار کرد: اگر کسی با چشم معمولی روی این تپه قدم بزند، به هیچ وجه نمیتواند این آثار را تشخیص دهد، چرا که ابعاد بنا بزرگ است و نشانههای آن بهراحتی روی سطح زمین دیده نمیشود.وی با اشاره به نقش عکسهای هوایی در شناسایی آثار تاریخی گفت: استفاده از عکسهای هوایی برای شناسایی بناها و محوطههای تاریخی از گذشته مرسوم بوده است. در گذشته با هواپیما از مناطق مختلف عکسبرداری میکردند و از این طریق برخی آثار تاریخی شناسایی میشدند. تپه نوشیجان نیز از جمله محوطههایی است که به این روش شناسایی شده است.
محمدیان منصور درباره احتمال قلعه بودن این بنا بیان کرد: حدس ما این است که این بنا یک قلعه بوده است، زیرا روی تپه قرار دارد و از آنجا دید بسیار خوبی به شهر همدان و مسیر دره مرشانه وجود دارد. این محل همچنین در مسیر ورود به دره قرار گرفته است.مدیر سابق پایگاه جهانی هگمتانه در افزود: در منابع تاریخی آمده است که در طول تاریخ، چندین بار در این دره جنگ و درگیری رخ داده است. بنابراین به نظر میرسد این بنا میتوانسته کارکرد حفاظتی داشته باشد.وی ادامه داد: این بنا همچنین دید مناسبی به ورودی باغهای فخرآباد داشته است و مجموع این ویژگیها میتواند با یک کارکرد حفاظتی و دیدهبانی برای بنا همخوانی داشته باشد.محمدیان منصور با اشاره به شواهد مربوط به قدمت بنا اظهار کرد: نوع تخریب و فرسایشی که در طول زمان روی بنا ایجاد شده، نشان میدهد که با یک بنای متأخر روبهرو نیستیم. به نظر نمیرسد این بنا متعلق به دورههایی مانند صفوی یا قرون متأخر اسلامی باشد.وی افزود: از سوی دیگر، در سفرنامهها و منابع تاریخی متأخر نیز اشاره مشخصی به چنین بنایی وجود ندارد که این موضوع میتواند نشانهای دیگر از قدمت بیشتر آن باشد.مدیر سابق پایگاه جهانی هگمتانه در تأکید کرد: با وجود این شواهد، هنوز نمیتوان درباره تاریخ دقیق بنا با قطعیت اظهار نظر کرد، چرا که محوطه تاکنون کاوش نشده است.وی ادامه داد: برای تعیین دقیق تاریخ بنا، انجام گمانهزنی و کاوشهای باستانشناسی ضروری است. با این حال، بر اساس شواهد موجود و ویژگیهای معماری، به نظر میرسد این بنا ممکن است متعلق به صدر اسلام یا قرون اولیه اسلامی باشد.
انتهای پیام//
نظر شما